praktijk voor ontwikkelingspsychologie

Mindfulness voor kinderen: Aandacht werkt!

Kinderen hebben het druk. Ze zijn vaak moe, kunnen moeilijk inslapen, zijn snel afgeleid en onrustig. En kinderen móeten ook veel, van hun leerkracht, van hun ouders, van zichzelf. Hoe leer je als kind zelf rustmomenten te creëren en je aandacht beter richten?

In de training Aandacht werkt, leren kinderen in zichzelf een rustpunt te vinden, om piekergedachten te beheersen en om te gaan met lastige gevoelens. In de training is een belangrijke rol weggelegd voor ‘de kikker’: die kan enorme sprongen maken, maar ook heel stil zitten. Hij merkt wel wat er allemaal om zich heen gebeurt, maar reageert er niet meteen op. Hij ademt en zit stil. Zijn kikkerbuik bolt wat op en zakt weer in. En wat de kikker kan, dat kunnen kinderen ook leren!

Aandacht werkt is een 8-weekse mindfulnesstraining voor kinderen in de leeftijd van 5–18 jaar, ontwikkeld door Eline Snel (Academie voor Mindful Teaching). Deze is gebaseerd op de mindfulnesstraining voor volwassenen, van Jon Kabat Zinn. Tijdens de training leren kinderen om hun aandacht te richten en te verplaatsen. Ze leren hun emoties en fysieke gewaarwordingen te ervaren, zonder hier meteen een oordeel over te hebben of erop te reageren. Kinderen leren zo ook omgaan met rust en met onrust, op de momenten dat die zich voordoen. Ze leren om lastige gedachten en gevoelens waar te nemen zoals ze zijn. En om niet te proberen deze weg te stoppen, maar er op een vriendelijke manier aandacht aan te geven. En vooral: kinderen leren om aardig te zijn voor zichzelf en voor anderen.

Door op deze manier te leren waarnemen, met een open en vriendelijke aandacht, kun je leren dat faalgedachten, zorgelijke of negatieve gedachten juist dàt zijn: gedachten en geen feiten. De gedachten zijn er even, blijven even hangen en lossen dan weer op. Over de effecten van mindfulness bij volwassenen is al veel onderzoek gedaan en daaruit blijkt dat het een effectieve behandeling is, bijvoorbeeld bij angst en depressie. Naar de resultaten van mindfulness bij kinderen wordt momenteel onderzoek gedaan; onder andere door de Universiteit van Amsterdam en de Radboud Universiteit in Nijmegen. Uit evaluaties blijkt in ieder geval dat zowel ouders als kinderen en leerkrachten positieve effecten zien bij:

  • het verbeteren van de concentratie
  • het vergroten van het zelfvertrouwen
  • het meer rust ervaren
  • het bewuster worden van impulsen en gedrag
  • het vriendelijker worden voor zichzelf en anderen en
  • het beter kunnen omgaan met sombere gedachten.

De training Aandacht werkt kan individueel worden gegeven, maar ook in groepjes of met een hele klas.

Dyslexie/lees- en spellingsbegeleiding

Dyslexie heeft naast een verstorende werking op het leren lezen en spellen, doorgaans ook een negatief effect op het zelfvertrouwen. Kinderen bij wie het leren lezen en schrijven veel langzamer verloopt dan bij hun klasgenoten, kunnen hier erg onzeker, gefrustreerd of verdrietig door zijn.

Door de veranderingen in de zorgstructuur, lijkt het steeds moeilijker te worden om voor een vergoede dyslexiebehandeling in aanmerking te komen. Ook zijn er veel kinderen waarbij er wel sprake is van een duidelijke taalzwakte, maar die toch niet in aanmerking komen voor de diagnose dyslexie. Voor deze kinderen, of voor kinderen die zijn uitbehandeld, maar die nog wel begeleiding zouden kunnen gebruiken, bied ik lees- en spellingsbegeleiding. Hierbij wordt er op een heldere en effectieve manier gewerkt aan het beter leren spellen, het vlotter en met meer plezier leren lezen, maar vooral ook aan het vergroten van het zelfvertrouwen van het kind.

Bij aanvang van de begeleidingsperiode wordt door middel van een kort onderzoek bepaald op welk lees- en spellingsniveau een kind nu zit. Aan de hand daarvan wordt een begeleidingsplan opgesteld. Tijdens de behandelingen wordt er geoefend met het goed leren analyseren van een woord, door die in klanken op te splitsen. Dit versterkt het woordbeeld waardoor enerzijds de spellingsregels beter kunnen worden toegepast en anderzijds het lezen steeds beter zal gaan.

Het is ook mogelijk om deze begeleiding op school aan te bieden en eventueel om dat in kleine groepjes te doen. Ouders worden bij deze training expliciet als medetrainers gezien, want een belangrijk deel van het oefenen vindt thuis plaats. Indien mogelijk, zal ook de hulp van school worden ingezet.

Leren plannen en organiseren

Beter leren plannen en organiseren van je werk, leren hoe je je tijdsindeling maakt voor huiswerk of langetermijnprojecten, hoe je aantekeningen maakt in de klas of hulpmiddelen gebruikt; dit zijn vaardigheden die je kunt aanleren of versterken en die het leren op school veel productiever maken. Hierdoor kan een kind uiteindelijk beter laten zien wat hij daadwerkelijk in zijn mars heeft en komen de capaciteiten beter tot hun recht.

Tegenvallende schoolprestaties worden bij veel kinderen veroorzaakt doordat deze vaardigheden nog onvoldoende zijn ontwikkeld. We noemen deze ook wel: executieve functies. Executieve functies zijn de cognitieve processen die zorgen voor het plannen en aansturen van activiteiten; zoals het beginnen met een taak, het werkgeheugen, het vasthouden van de aandacht, het monitoren van de prestaties, het remmen van de impulsiviteit en een doelgericht doorzettingsvermogen. Kinderen met zwakke executieve functies zijn vaak slordig of vergeetachtig, kunnen moeilijk met een werkje beginnen, zijn snel afgeleid, raken spullen kwijt, treuzelen met hun huiswerk of raffelen dat juist af, stellen een taak uit of kunnen niet overzien hoe ze die moeten aanpakken en hoeveel tijd dat zal gaan kosten.

Deze training (of coaching) is erop gericht om kinderen en jongeren te helpen beter te leren plannen en organiseren. Met deze nieuw aangeleerde, of verbeterde vaardigheden, kunnen zij hun schoolwerk praktischer aan gaan pakken, waardoor de schoolresultaten zullen verbeteren. Ook krijgen ze hierdoor meer grip op hun situatie en dit vergroot het zelfvertrouwen.

Contact

Voor meer informatie over het aanbod, kunt u contact opnemen per email op: nienkelotusdepotes.

Wie

Nienke Teertstra: Na mijn studie Ontwikkelingspsychologie aan de UvA en de opleiding Kinderyoga, ben ik gaan werken als Kinder- en Jeugdpsycholoog bij een schoolbegeleidingsdienst. Eerst in de Zaanstreek/Waterland en de laatste jaren in Amsterdam. Mijn werk bestond hier voornamelijk uit handelingsgerichte diagnostiek: het samen met school en ouders bepalen wat ‘dit kind in deze situatie en met deze mogelijkheden nodig heeft’. Omdat ik merkte dat ik de verdere begeleiding van een kind zelf zo leuk vind, ben ik op een gegeven moment begonnen met de opleiding tot Cognitief Gedragstherapeut.

Hierbij kwam ik ook in aanraking met Mindfulness, ook wel de ‘derde generatie gedragstherapie’ genoemd. Voor mij is dit de meest effectieve manier van leren omgaan met moeilijkheden en problemen. Ik heb vervolgens de opleiding Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness bij depressie gedaan bij Joke Hellemans. En omdat ik dit graag bij kinderen wilde gaan toepassen, verwees zij me naar Eline Snel, van de Academie voor Mindful Teaching. Hier heb ik de opleiding tot kindertrainer van de methode Aandacht werkt gedaan. Een mindfulnesstraining voor kinderen, zowel individueel, als in kleine groepjes of zelfs met een hele klas.

De afgelopen jaren heb ik ook als dyslexiebehandelaar gewerkt voor ONL, Onderwijszorg Nederland. Verder ontdekte ik bij mijn werk op school, dat veel problemen waar kinderen tegenaan lopen en die hen zowel in hun leer- als emotionele ontwikkeling kunnen belemmeren, ontstaan uit een onvoldoende functioneren van de executieve functies (het vermogen om te plannen & organiseren). Begeleiding bij zowel het lezen/spellen als het leren plannen en organiseren, kan kinderen veel handvatten geven waardoor ze sterker in hun schoenen komen te staan en ze meer zelfvertrouwen krijgen. Dat vind ik belangrijk en daar wil ik graag aan bijdragen.

Als Psycholoog NIP met de basisaantekening diagnostiek, kan ik ook een intelligentieonderzoek afnemen, eventueel samen met een observatie in de klas, om te bepalen bij welke begeleiding een kind het meest gebaat zal zijn. Ik werk hierbij volgens de handelingsgerichte diagnostiek van Noëlle Pameijer. Uitgangspunt hierbij is dat het nooit om de diagnose op zich gaat. De diagnostiek wordt verricht met als doel te bepalen wat de sterke en zwakke kanten zijn van het kind en zijn omgeving, om zo tot een zo goed mogelijk begeleidingvoorstel te komen.

Opleidingen en cursussen:

  • Algemene Letteren, Vrije Universiteit, Amsterdam.
  • Ontwikkelingspsychologie, Universiteit van Amsterdam.
  • Opleiding tot docent Kinderyoga, Dolfijnwelness Amsterdam.
  • Hoogbegaafdheid in de gezondheidszorg en GZ, RINO Amsterdam.
  • ‘Je angst de baas!’ Een training voor kinderen met angstklachten, RINO Amsterdam.
  • Cogmed, werkgeheugentraining, Pearson Amsterdam.
  • Basisopleiding Cognitieve Gedragstherapie, RINO Amsterdam.
  • Cognitieve gedragstherapie en Mindfulness bij depressie, RINO Amsterdam.
  • ‘Aandacht werkt!’ Mindfulness bij kinderen, AMT Leusden.

Tarieven

Individueel consult: €82,50 (1 uur)

Mindfulnesstraining: €210 (incl. intake, 8 bijeenkomsten, emailcontact tussendoor en het boek ‘Stilzitten als een kikker’ van Eline Snel)

Dyslexiebegeleiding: €850 (20 behandelingen van een uur)

Training Plannen en Organiseren (op maat)

Psychologisch onderzoek: €580 (incl. inlezen in dossier, intakegesprek ouders, intelligentieonderzoek, uitwerken resultaten in een verslag, met handelingsgerichte adviezen en adviesgesprek met ouders en evt. school)

Tarieven zijn excusief btw, waar van toepassing. Aan bovenstaande tarieven kunnen geen rechten worden ontleend.